Indriði H. Þorláksson

Forsíða » Efnahagsmál, almennt »  Útrás og innrás. Efnahagsleg og skattaleg áhrif

 Útrás og innrás. Efnahagsleg og skattaleg áhrif

( Greinin birtist á blog.is 7. febrúar 2008.

Ágrip greinarinnar fer hér á eftir Greinin í heild með tilvitnunum: 2008:02 Útrás og innrás )

Í umræðu um erlenda fjárfestingu er oft vikið að þýðingu hennar fyrir efnahagslíf og ríkisbúskapinn m.a vegna skatta sem þessi félög greiða. Fjárfesting og atvinnurekstur utan  heimalandsins er yfirleitt talin vera af hinu góða fyrir efnahagslíf heimsins og einstakra landa, m.a. vegna útbreiðslu nýrrar tækni og þekkingar og betri nýtingar á fjárfestingum. Þessi viðtekna skoðun hefur án nægilegrar gaumgæfni leitt til alhæfinga um þýðingu útrásar og erlendra fjárfestinga fyrir íslenskt efnahagslíf, sem ekki virðast raunhæfar þegar grannt er skoðað. Í greinasafni á vefsíðum mínum er að finna grein sem fjallar um þetta efni en helstu niðurstöður eru raktar hér á eftir. Þeim sem vilja kynna sér forsendur þeirra nánar er bent á vefslóðina ….. …. ….

Þótt erlend fjárfesting sé þannig jafnan talin hafa jákvæð áhrif á efnahagslíf og auki þann virðisauka sem er til skiptanna eru þessi áhrif á hvert land um sig háð aðstæðum í því á hverjum tíma. Efnahagslegt gildi fjárfestinga yfir landamæri fyrir þau lönd sem hlut eiga að máli ræðst einkum af því hvernig í því er háttað um eignarhald á félögum, skattamál og auðlindamál í því.

Lítill hluti af hagnaði af starfsemi íslenskra útrásarfélaga erlendis skilar sér í hendur innlendra aðila og er ráðstafað hér á landi. Skatttekjur íslenska ríkisins af þessari starfsemi eru tengdar þeim hagnaði sem tekin er til landsins og gildandi skattareglu m.a. leiða til að koma hagnaði óskattlögðum úr landi. Áhrif útrásar íslenskra aðila á íslenskt efnahagslíf eru því að líkindum ekki ekki mjög mikil og skatttekjur íslenska ríkisins af atvinnurekstri íslenskra aðila erlendis eru ekki miklar. Ástæðan fyrir hvoru tveggja er að hluta til sú að eignarhald á íslenskum eigendum útrásarfyrirtækjanna er að nokkuð miklu leyti í höndum aðila sem skráðir eru erlendis en einnig af því að skattareglur í þessum efnum hér á landi eru ófullnægjandi.

Erlend fjárfesting hér á landi er efnahagslega mikilsverð vegna verðmætasköpunar sem ella hefði ekki orðið og kemur fram í þeim virðisauka sem af starfseminni hlýst. Virðisaukinn rennur til þeirra aðila sem leggja eitthvað til starfseminnar, vinnuafl, fjármagn, auðlindir eða réttindi. Hlutur íslenskra aðila er laun starfsmanna, hagnaður innlenra aðfangasala og tekjuskattar sem félög í erlendri eigu og eigendur þeirra greiða og  auðlindagjald sé það tekið.

Áhrif beinnar erlendrar atvinnustarfsemi á Íslandi á efnahagslífið eru margþættari en þegar um útrás er að ræða og ávinningur fyrir efnahagslífið torráðnari m.a.vegna óvissu um fórnarkostnað. Auk vinnulauna er ávinningurinn fyrst og fremst fólginn í hagnaði innlendra aðfangasala og sköttum á félög i erlendri eigu og eigendur þeirra.

Líklegt er að innlend hlutdeild í virðisauka af erlendri atvinnustarfsemi hér á landi sé hlutfallslega fremur lítil. Þáttur vinnuafls í orkufrekum iðnaði er fremur lítill, hagnaður og vextir af fjármagni renna að mestu til erlendra aðila og ekki tekið gjald fyrir afnot af auðlindum. Þá er skattheimta af þeim hluta virðisaukans sem rennur til erlendra aðila fremur lítil og hefur farið minnkandi með lækkun tekjuskatts á félög.

Þróun viðskiptaumhverfis á síðustu árum hefur auðveldað flutning úr landi á hagnaði hvort sem er af innlendri starfsemi eða útrásarstarfsemi og breytingar á skattalögum, m.a. lækkun á tekjuskatti félaga hafa aukið þann hluta hagnaðar sem farið getur skattfrjáls eða lítt skattlagður úr landi.

Það hefur verið haft á orði, stundum sem hótun, að eitt eða annað þessara félaga flytji sig úr landi ef ekki er farið að vilja þess. Afleiðingar þess fyrir efnahagslífið og afkomu ríkisins hafa verið málaðar dökkum litum og endurómaðar gagnrýnislaust af áhrifagjörnum.

Hafa þarf í huga að félög er ekki hægt að flytja milli landa með pennastriki einu. Vilji eigendur hætta starfsemi félags hér á landi verður að slíta því eða selja það í hendur annarra. Við slit eru eignir seldar,  reksturinn gerður upp og greiddir skattar af uppsöfnuðum hagnaði. Kjósi eigendurnir að selja félagið, þ.e. hlutina í því í hendur annarra, e.t.v. félags sem þeir eiga erlendis, starfar félagið engu að síður áfram hér á landi með íslenska starfsmenn og borgar skatta af þeirri starfsemi þótt einhver starfsemi höfuðstöðva kunni að færast til annars lands.

Það er starfsemin hér á landi, sem fyrst og fremst hefur þýðingu fyrir íslenskt efnahagslíf og skatttekjur ríkissjóðs. Breyting á eignarhaldi og flutningur höfuðstöðva hefur ekki stórfelld áhrif ef félagið heldur áfram starfsemi sinni hér. Vilji félagið ekki sinna starfsemi hér, t.d. innlendri bankastarfsemi, munu aðrir aðilar vafalítið yfirtaka hana, skapa hér fleiri störf en þeir höfðu áður haft og skila meiri hagnaði og skatttekjum en áður.

Vissulega er skaði að því að vel rekin fyrirtæki hætti hér störfum en það er langt í frá að vera héraðsbrestur.

 


Færðu inn athugasemd

Skráðu umbeðnar upplýsingar að neðan eða smelltu á smámynd til að skrá þig inn:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Breyta )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Breyta )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Breyta )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Breyta )

Tengist við %s

%d bloggurum líkar þetta: