Hvert skal stefnt?
Fjármálaáætlun fyrir árin 2027 til 2031 hefur verið lögð fram. Henni er ætlað að setja starfsemi ríkisins fjárhagslegan ramma og tryggja jafnvægi í ríkisrekstri og stöðugleika í efnahagsmálum. Allt frá setningu laga um opinber fjármál árið 2015 hafa fjármálaáætlanir lagt höfuðáherslu á tölulegar viðmiðanir um afkomu ríkissjóðs og skuldsetningu ríkisins. Áætlanir á þeim grunni með útgjöldin ein til aðhalds líta fram hjá því að meginverkefni ríkisins er að þjóna almannahagsmunum og koma á þeim breytingum sem sem þarf til að tryggja þá á hverjum tíma. Afleiðing þess er sú stöðnun sem einkenndi árin 2017 til 2024. Þau sem komu að stjórnarmyndun þá með væntingar um breytingar sátu föst í viðjum fjármálaáætlana sem markaðar voru af niðurbroti á tekjuöflun ríkisins árin á undan og engum vilja til breytinga. Umbótamálum var ekki sinnt og viðbrögð við áföllum voru endaslepp. Leiddi það til hallareksturs og skuldasöfnunar.
Þessi fjármálastjórn var gagnrýnd í aðdraganda síðustu kosninga og umbætur á henni var meginstef í stefnu og störfum nýrrar stjórnar á fyrsta árinu. Búast mátti við því að í fyrstu eiginlegu fjármálaáætlun hennar yrði dreginn lærdómur af fortíðinni og vikið frá þeim vinnubrögðum sem tíðkast höfðu. Það er ekki gert í fyrirliggjandi áætlun. Reynsla fyrri ára er að vísu gagnrýnd en áætlunin sjálf einkennist af sömu möntrum um stöðugleika og jafnvægi en kemst ekki upp úr hjólförum fyrri tíma.
Af áætluninni að dæma mætti ætla jafnvægi í rekstri ríkissjóðs og efnahagsmála sé eina markmið ríkisfjármála en svo er ekki. Ríkisfjármál eru verkfæri stjórnvalda til að móta samfélagið eftir þörfum borgaranna, óskum þeirra um breytingar og sinna nýjum verkefnum. Jöfnuður í ríkisfjármálum er nauðsynlegt skilyrði fyrir varanlegum árangri í þeim efnum en hann er ekki meginmarkmið. Fjármálaáætlun á að gera grein fyrir áformum stjórnvalda í samræmi við stefnu þeirra, skilgreina umbætur og verkefni og setja þeim fjárhagslegan ramma sem tryggir jafnvægi í ríkisfjármálum.
Fjármálaáætlun 2027 til 2031 pdf
Indriði H. Þorláksson 